Jan Sroka

BIBLIOGRAFIA

DO DZIEJÓW POWIATU SŁAWIEŃSKIEGO (WYBÓR)

Teksty w języku polskim:


Bibliografia w języku polskim do dziejów powiatu sławieńskiego nie jest zbyt bogata. Dopiero po 1989 roku zaczęło pojawiać się coraz więcej publikacji książkowych i artykułów w periodykach naukowych i prasie.
Zarys dziejów Sławna ukazał się w 1994 roku : Dzieje Sławna pod red. J. Lindmajera, Słupsk 1994 . Tam można też znaleźć wskazówki bibliograficzne.
Kilka lat później ukazał się tom poświęcony przeszłości Darłowa: L. Walkiewicz, M. Żukowski, "Darłowo. Zarys dziejów", Darłowo 2005. Tu także obszerna bibliografia Ważną rolę dla poznania historii mają organizowane od 2002 roku przez Fundację "Dziedzictwo" w Sławnie konferencje naukowe poświęcone przeszłości powiatu. Materiały są publikowane w serii Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej". Dotychczas ukazały się następujące publikacje:
Sławno i Ziemia Sławieńska. Historia i kultura, t.1 pod red. W. Łysiaka, Poznań 2002 Tom zawiera: Hans Georg Bergmann, Schlawe - Sławno. Dwa miasta, jedno miejsce; Derk Steggewenz, Moje wspomnienie; Ignacy Skrzypek, Groby Olbrzymów koło Barkowa; Włodzimierz Rączkowski, Diether - Dennies von Kleist, Archeolog -amator, a nauka i ochrona dziedzictwa archeologicznego w Niemczech w okresie międzywojennym; Wojciech Łysiak, Kart Rosenow wielki regionalista, badacz i miłośnik Ziemi Sławieńskiej; Piotr Wawrzyniak, Umocnienia miejskie Sławna; Arkadiusz Słabig, Święta Góra i klasztor Marientron koło Darłowa; Agnieszka Szczepaniak - Kroll, Czarownice w Sławnie i okolicach w XVI-XVII wieku; Sylwia Wesołowska, Dzieje progimnazjum w Sławnie; Dominik Kubicki, Między zabytkowością dzieła sztuki, a dojrzałością wyrażanej tradycji wiary; Ewa Gwiazdowska, Czy dawny obraz Stawna znany jest tylko z mapy Lubinusa ?; Joanna Brył, Kari Schmidt Rottluff i jego kontakty ze Sławnem; Konstanty Kontowski, Cmentarze Ziemi Sławieńskiej; Arkadiusz Jełowicki, Wybrane przykłady zachowania dawnych majątków na Ziemi Sławieńskiej; Sebastian Karol Dereń, Gmina Żydowska w Sławnie w latach 30- tych XX wieku; Magdalena Bonowska, Dawny folklor Ziemi Sławieńskiej; Tomasz Siemiński, Święta Góra w Polanowie. Obraz mitu; Elżbieta Szalewska: Krajobraz wsi nizinnych na Pomorzu Środkowym; Henryk Soja: Wiejskie budownictwo powiatu sławieńskiego; Maciej Hejger: Wysiedlenie ludności niemieckiej z Ziemi Sławieńskiej po II wojnie światowej; Marek Żukowski: Powstanie i organizacja władzy ludowej w Sławnie w latach 1945-1946.

Kolejne tomy ukazały się pod nieco zmienionym tytułem:
Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej, t. 2 pod red. W. Rączkowskiego i J. Sroki , Sławno 2003.
Tom zawiera: Jan Sroka, Włodzimierz Rączkowski, Wypełnić pustkę - przywracanie wymazanego dziedzictwa kulturowego - kilka uwag wprowadzenia; Tomasz Kasprowicz, Stałość w zmienności - osadnictwo z przełomu er w Warszkowie; Piotr Wawrzyniak, Czy można "zrewolucjonizować" historię Sławna ? Archeologia o początkach miasta; Andrzej Chludziński, Nazwy osobowe burmistrzów Sławna do 1864 roku; Sylwia Wesołowska, Z dziejów szkolnictwa na Ziemi Sławieńskiej; Krystyna Rypniewska, Z historii przedwojennej posiadłości w Osiekach; Ewa Gwiazdowska, Obraz dworów Ziemi Sławieńskiej w albumie Alexandra Dunckera (1860-1865); Zbigniew Celka, Zbigniew Sobisz, Dorota Morka, Herbarium sławieńskie wstępne informacje o unikatowym odkryciu; Zbigniew Sobisz, Dorota Morka, Zbigniew Celka, Materiały do flory Ogrodu Botanicznego w Sławnie; Isabel Sellheim, Der Bildhauer Wilhelm Gross - Schöpfer der Stefan - Büste in Stolp; Leszek Walkiewicz, Tajne obiekty militarne z czasów II wojny światowej w Darłowie i okolicach; Marek Żukowski, "Oczyszczanie" szeregów Polskiej Partii Socjalistycznej na terenie powiatu sławieńskiego; Krystyna Bastowska : Z dziejów zabytkowych świątyń dawnego województwa koszalińskiego w latach 1945-1989.

Historia i Kultura Ziemi Sławieńskiej. Gmina Postomino, t.3 pod red. W. Rączkowskiego i J. Sroki, Sławno 2004.
Tom zawiera: Włodzimierz Rączkowski, Jan Sroka, Małych ojczyzn czar - budowanie tożsamości kulturowej Ziemi Sławieńskiej; Zbigniew Galek, Dziś i jutro Ziemi Postomińskiej; Wacław Florek, Krajobraz gminy Postomino jako wynik ewolucji środowiska; Ignacy Skrzypek, Z najdawniejszych dziejów gminy Postomino; Mirosław Ciesielski, Piotr Wawrzyniak, Rozwój osadnictwa w rejonie wsi Dzierżęcin , pow. Sławieński, w późnym okresie przedrzymskim, w okresie wpływów rzymskich i wędrówek ludów; Andrzej Chludziński, Nazwy miejscowe gminy Postomino; Sylwia Wesołowska: Z dziejów szkolnictwa na Ziemi Postomińskiej, Sebastian Dereń, Legenda Hansa Langa; Elżbieta Szalewska, Siedziby dworskie i architektura pałaców Ziemi Postomińskiej; Zbigniew Sobisz, Zbigniew Celka, Parki dworskie gminy Postomino; Ewa Gwiazdowska, Czar wakacji i smak codzienności - gmina Postomino w ikonografii; Gerhard Wietek, Karl Schmidt - Rottluff in Jershöft (1920-1931); Zbigniew Mielczarski, Dzieje poligonu w Wicku Morskim; Elżbieta Raszeja, Krajobraz kulturowy wsi Staniewice i Nosalin; Radosław Barek, Budownictwo ryglowe na Pomorzu tradycja i współczesność. Realizacja projektu edukacyjnego w Łącku; Konstanty Kontowski, Postomińskie cmentarze; Elżbieta Florek, Zagospodarowanie turystyczne gminy Postomino na tle walorów przyrodniczo-krajobrazowych i kulturowych.

Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej. Gmina Malechowo. t. 4 , pod red. W. Rączkowskiego i J. Sroki, Sławno 2005.
Tom zawiera: Jan Sroka, Włodzimierz Rączkowski, Potencjał natury i kultury: przywracanie szansy ?; Danuta Andrzejewska, Dziś i jutro gminy Malechowo; Derk Steggewentz, Erinnerungen an Borkowo; Ignacy Skrzypek, Archeologia gminy Malechowo, Jacek Wierzbicki, Grobowiec megalityczny z Borkowa, sta. 1, gm. Malechowo, woj. zachodniopomorskie. Jedyny grób korytarzowy na ziemiach polskich ?; Andrzej Chludziński, Nazwy miejscowe gminy Malechowo; Łukasz Michalski, Średniowieczne posiadłości Borków w ziemi sławieńskiej i białogardzkiej w kontekście udziału rodu w życiu politycznym Pomorza Słupskiego do początku XV wieku; Marek Ober, Pamiątka z Tuluzy - o średniowiecznej architekturze kościoła w Malechowie; Sylwia Wesołowska, Z dziejów szkolnictwa w gminie Malechowo do 1945 roku; Ewa Gwiazdowska, Pomorska sielanka - obraz gminy Malechowo utrwalony ręką fotografów i grafików; Jadwiga Kowalczyk Kontowska, Konstanty Kontowski, Cmentarze gminy Malechowo; Zbigniew Sobisz, Parki dworskie gminy Malechowo.

Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej. Studia nad dziejami wsi, t. 5, pod red. W. Rączkowskiego i J. Sroki, Sławno 2006.
Tom zawiera: Jan Sroka, Włodzimierz Rączkowski, Z dziejów wsi ziemi sławieńskiej - w stronę historii lokalnej; Zbigniew Galek, Przyjazna Ziemia Postomińska; Margret Ott, Die Geschichte des Zeitungswesens im Kreis Schlawe; Andrzej Chludziński, Nazwy mieszkańców gminy Postomino w Liber Beneficiorum Domus Corone Marie prope Rugenwold (1406-1523); Jolanta Poprawska, Dzierżęcin - wiekowe dziedzictwo rodu Vanselow; Adam Drapała, Jarosławiec - od wioski rybackiej do kurortu; Zbigniew Mielczarski, Karsino - niewielka wieś, ale duża wielkością swoich mieszkańców; Zbigniew Mielczarski, Korlino - cieniu tajemniczego klasztoru i zakonnych habitów; Paweł Jędruszczak, Z dziejów wsi Królewo; Margareta Sadowska, Zachowane wartości kulturowe wsi Marszewo bazą jej rozwoju; Gerlinde Sirker - Wicklaus, Schule und Gesellschaft im Marsower Kirchspiel im 19. Jahrhundert; Helmut Kräft, Wspomnienia duszpasterza z Mazowa (Meitzow), powiat Sławno; Michał Kuc, Z dziejów wsi Pieńkowo i Pieńkówko do roku 1945; Margareta Sadowska, Z historii wsi Pieszcz; Tomasz Drzazga, Z dziejów wsi Rusinowo. Historia niemieckich osadników; Uwe Parpart, Von der Schwalm nach Ristow: auf Spurensuche und Spurensicherung Motive, Erfahrungen, Erkenntnisse; Jadwiga Kowalczyk-Kontowska, Konstanty Kontowski, Staniewice - historia i współczesność; Constanze Krause, Die Pfälzer Kolonisation im Allgemeinen sowie die Pfälzer Kolonistendörfer Wilhelmine (Wilkowice) und Coccejendorf (Radosław Sławieński) und deren archivische Überlieferung im Geheimen Staatsarchiv Preussischer Kulturbesitz; Margareta Sadowska, Czasy świetności a złowróżbna legenda - rzecz o wsi Złakowo.

Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej. Gmina Darłowo, t. 6 , pod red. W. Rączkowskiego i J. Sroki, Sławno 2007.
Tom zawiera: Jan Sroka, Włodzimierz Rączkowski, Dylematy: kultura czy gospodarka, zrównoważony czy żywiołowy rozwój; Wacław Florek, Krajobraz gminy Darłowo jako wynik ewolucji środowiska; Tomasz Drzazga, Jezioro przymorskie Kopań; Jacek Kabaciński, Thomas Terberger, Jolanta Ilkiewicz, Archeologiczne badania poźnomezolitycznego osadnictwa w Dąbkach; Andrzej Chludziński, Nazwy miejscowe gminy Darłowo; Leszek Walkiewicz, Domena Darłowska; Bronisław Nowak, Rycerstwo okolic Darłowa do początku XV wieku; Marek Ober, Gotyckie kościoły wiejskie okolic Darłowa; Aleksander Jankowski, Zabytkowe konstrukcje drewniane w datowaniu budowli monumentalnych - jeszcze jedna glosa w kwestii genezy i historycznego rozwarstwienia struktury architektonicznej kościoła w Bukowie Morskiem; Jadwiga Kowalczyk - Kontowska, XI-wieczne kościoły gminy Darłowo; Ewa Gwiazdowska, Krajobraz naturalny i kulturowy gminy wiejskiej Darłowo udokumentowany w ikonografii archiwalnej; Margareta Sadowska, Z historii wioski rybackiej i nadmorskiego kapieliska w Dąbkach; Konstanty Kontowski, Cmentarze gminy Darłowo; Zbigniew Sobisz, Flora naczyniowa parków dworskich i cmentarzy gminy Darłowo; Maria Witek, Waldemar Witek, Idea projektu "Żywy skansen Słowino" jako przykład ochrony krajobrazu kulturowego; Jacek Kabaciński, Włodzimierz Raązkowski, Zagrożenia dla dziedzictwa archeologicznego w gminie Darłowo.

Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej. Gmina Sławno, t. 7, pod. Red W. Rączkowskiego i J. Sroki (w przygotowaniu, ukaże się w 2008 roku). W tych publikacjach można znaleźć wiele wskazówek bibliograficznych.


Przydatne przy studiowaniu historii powiatu są polsko - niemieckie i niemiecko - polskie słowniki nazw geograficznych.
Stanisław Rospond, Słownik nazw geograficznych Polski Zachodniej i Północnej, cz. 1 i 2, Wrocław 1951.
oraz
Słownik współczesnych nazw geograficznych Pomorza Zachodniego z nazwami przejściowymi z lat 1945-1948 pod red. Tadeusza Białeckiego, Szczecin 2002.

Świetlicka Alicja, Wisławska Elżbieta: Słownik Historyczny Miast i Wsi Województwa Słupskiego. Przewodnik bibliograficzny. Słupsk 1998.
Pomorzana w bibliotekach województwa koszalińskiego i słupskiego, T. 1 : Druki zwarte do 1944 r. oprac. Jan Jurczak, Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Joachima Lelewela w Koszalinie, Koszalin 1989.
Pomorzana w bibliotekach województwa koszalińskiego i słupskiego. T. 2, Druki zwarte 1945-1980, oprac. Jan Jurczak, Teresa Matejko ; Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Joachima Lelewela w Koszalinie, Koszalin 1993.
Pomorzana w bibliotekach województwa koszalińskiego i słupskiego. T. 3, Czasopisma do 1992 roku, oprac. Jan Jurczak, Teresa Matejko; Wojewódzka Biblioteka Publiczna im. Joachima Lelewela w Koszalinie, Koszalin 1993.


Źródłem do poznania ikonografii powiatu są wydawane od początku lat 90-tych ubiegłego wieku albumy i katalogi wystaw. Ukazały się m. in.:
Dawne Sławno. Schlawe früher. Tekst i wybór zdjęć: Maria Poprawska, Jan Sroka. Sławno, Sławieński Dom Kultury, 1995.
Sławno w malarstwie /Schlawe in der Malerei. 685 lat Sławna 1317-2002 / 685 Jahre Schlawe 1317-2002. red. Jan Sroka [teka zawierająca 10 reprodukcji prac , których tematem jest Sławno].
Sławno. Dawne fotografie i pocztówki / Schlawe. Alte Fotografien und Ansichtskarten. Tekst i wybór zdjęć Maria Poprawska i Jan Sroka, Sławno 2002.
Kluszczyńscy Joanna i Zbigniew Szkudniewski Andrzej, Urbaniak Tomasz: Dawny powiat Sławno - Frühere Kreis Schlawe Tekst: Joanna i Zbigniew Kluszczyńscy, Jan Sroka, Słupsk 2007.
Walkiewicz Leszek, Żukowski Marek Darłowo w starej fotografii: - Rügenwalde in der alten Fotografie, Darłowo 1994.
Günter Machemehl [katalog wystawy] red. Jan Sroka, Sławno 2001.
Günter Machemehl (1911-1970) [katalog wystawy] red. Jan Sroka, Sławno 2004, wydanie drugie, zmienione.
Heinrich Eugen von Zitzewitz - Wizje i pasje [katalog wystawy] red. Jan Sroka, Sławno 2002.
Wilhelm Gross 1883-1974 [katalog wystawy] red. Jan Sroka, Sławno 2003.


Legendy:

Dawne legendy i opowieści ludowe zebrane przez niemieckich etnografów wydane zostały w 2006 roku w dwóch tomikach: Legendy z Postomina i Jarosławca. Tłumaczenia z jęz. niemieckiego B. Jerzewska. Redakcja Jan Sroka, Gdynia 2006 oraz Legendy z Darłowa, Malechowa i Sławna. Tłumaczenia z jez. niemieckiego Brygida Jerzewska. Redakcja M. Poprawska i J. Sroka. Sławna 2006. Oba tomiki są bogato ilustrowane reprodukcjami obrazów (grafika i malarstwo) przedstawiających ziemię sławieńską.
W 2008 roku ukazały się "Legendy Pomorskie" Otto Knoopa, Gdynia 2008. Tam kilka legend z powiatu sławieńskiego zebranych przez niemieckiego etnografia w latach 80-tych XIX stulecia (wydanie niemieckie 1885).

Literatura pamiętnikarska

Zitzewitz Heinrich Eugen: Z pędzlem przez Pomorze / Mit dem Pinsel durch Hinterpommern. Przekład z nienieckiego B. Jerzewska, Sławno 1998.
Mój los był tylko jednym spośród wielu milionów... Powiat Sławieński w roku 1945. Wspomnienia dawnych mieszkańców, pod. red. Jan Sroka, Sławno 2008.
Kazimiera Dulewicz: Z pamiętnika pierwszego burmistrza Darłowa Stanisława Dulewicza, Darłowo 2003.
Tarnowski A. 12 lat na Zamku w Darłowie (w:) Dorzecze, pod red. J. Sroki, T.10, Sławno 2000, s. 24-68.

Wiele tekstów o przeszłości znaleźć można na łamach lokalnych periodyków:

Rocznika "Dorzecze", pod. red. Jana Sroki, który w latach 1992 - 2002 wydawał Sławieński Dom Kultury. Ukazało się 11 zeszytów oraz "Zeszytów Sławieńskich" pod. red. J. Sroki. Dotąd ukazały się 2 numery.
Materiały do dziejów Darłowa ukazywały się w "Darłowskich Zeszytach Naukowych", pod. red. L. Walkiewicza i M. Żukowskiego, w wydawnictwie Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Darłowskiej. W latach 1994-2002 ukazało się 7 zeszytów.
Godne polecenia są także teksty historyczne zawarte w lokalnych gazetach: "Gazeta Sławieńska, "Echo Darłowa" oraz "Szept Postomina".


Teksty w języku niemieckim:


Pomorze przez kilka wieków należało do kręgu kultury niemieckiej, stąd literatura dotycząca powiatu sławieńskiego w języku niemieckim jest dość obszerna.
Najobszerniejszym, współcześnie wydanym i dość łatwo dostępnym jest dwutomowe wydawnictwo "Der Kreis Schlawe" [Powiat Sławieński]. W I tomie znalazły się m.in. teksty dotyczące przyrody, gospodarki, działalności politycznej, kultury i sztuki, szkolnictwa, języka, historii, II wojny światowej. W tomie II omówione są wszystkie miejscowości, które wchodziły w skład powiatu w granicach sprzed 1945 r.
Der Kreis Schlawe. Ein pommersches heimatbuch. 1.Band - Der Kreis als Ganzes, pod red. Manfreda Vollacka, Husum 1986.
Der Kreis Schlawe. Ein pommersches Heimatbuch. 2.Band- Die Städte und Landgemeinden, pod red. Manfreda Vollacka, Husum 1989.

Böttger L. Die Bau- und Kunstdenkmäler d. Regierungs- Bezirks Köslin. Bd.1: Die Kreis Köslin, Kolberg - Körlin, Belgard und Schlawe, Heft. III Kreis Schlawe, Stettin 1892 [tom zawiera opis zabytków z terenu powiatu sławieńskiego].

Brüggemann L. W. Ausführliche Beschreibung des gegenwärtiges Zustandes des Königl. Preußischen Herzogthums Vor- und Hinter-Pommern. Des zweiten Theils zweiter Band, Stettin 1784 [opis miejscowości z terenu Pomorza, w tym z powiatu sławieńskiego].

Kratz G. Die Städte der Provinz Pommern. Abriss ihrer Geschichte zumeist nach Urkunden, Berlin 1865.

Matthias C. Die Gründung der Stadt Schlawe (w:) Festgabe zum 50-jähringen Jubiläum des staatlichen Realprogymnasium, Schlawe 1922.

Stoebe A. Chronik der Stadtgemeinde Schlawe i. Pom., Schlawe 1898.


Zarówno przed 1945 rokiem jak i współcześnie ukazują się publikacje poświęcone poszczególnym wsiom, czy grupom wsi, m.in. ukazały się:

Helmut Fischer, Chronik von Altbewersdorf [Bobrowice] : Kreis Schlawe, Ostpommern.... - Zöllner, [1999].

Holzfuss, Erhard, Unser Heimatdorf Altwieck [Wiekowo], Selbstverlag, Neustadt a. R. [2005].

Rosenow, Karl, Dörsenthien im Rügenwalder Amt [Dzierżęcin]: Geschichte des Dorfes und des Freischulzenhofes Rügenwalde : Mewes, [1932].

Klemp, Horst, Karnkewitz - eine Dorfchronik aus verlorener Heimat Hagen 1999.

Hoevel, Ruth: Kirchspiel Krangen [Krąg] Kreis Schlawe in Pommern.Ostdeutsche Landgemeinden und Kirchspiele, Bd. 15. Münster: Truso, 1981.

Schünemann, Fritz: Panknin [Pękanino] : Pommern ; Heimaterinnerungen von Fritz Schünemann. - Marburg 1987.

von Michaelis, Ernst H., Kirchspiel Quatzow [Kwasowo], Kreis Schlawe, in Pommern, Siegen : J. G. Herder-Bibliothek, 1990.

Krause,Martin: Rötzenhagen [Boleszewo], Ein Dorf in Pommern , B. 1. Erschienen im Selbstverlag, Bonn, 1986.
Krause,Martin: Rötzenhagen, Ein Dorf in Pommern, B. 2, Nachtrag; Erschienen im Selbstverlag, Bonn, 1988.
Krause,Martin: Rötzenhagen, Ein Dorf in Pommern,1945-1947, B. 3, Erschienen im Selbstverlag, Bonn, 1996.

Rosenow, Karl: Rützenhagen im Rügenwalder Amt [Rusinowo]. Mit Sttfl. eines alten Bauerngeschlechtes und Personenkunde. Rügenwalde:(Mewes) 1931.

Pommerening, Günther: "Stemnitz im Rügenwalder Amt - Eine Dorfchronik" [Staniewice] , Schlawe 1935, Selbstverlag.

von Michaelis, Ernst H: Kirchspiel Wusterwitz [Ostrowiec] Kreis Schlawe in Pommern, HerausgeberHeimatkreisausschuss Schlawe, Siegen 1988.

Ortrun Radloff, Das Kirchspiel Wendisch-Tychow/Notzkow [Tychowo/Noskowo] im Kreise Schlawe, Pommern / hrsg. von - Plath: Selbstverl., Radloff, 1996.

Autorem wielu książek i artykułów dotyczących powiatu sławieńskiego był Karl Rosenow, założyciel i kierownik Heimatmuseum w Darłowie. Bibliografię prac Rosenowa opracowała Margret Ott i zamieściła w : Das Rügenwalder Amt. Geschichte - Bewohner. Materialien zur pommerschen Familien - und Ortsgeschichte, Heft 1. pod red. H. Bürger, H. Kuritz, M. Ott, Lübeck 2003, s. 167-180.
Dobrym przewodnikiem po literaturze niemieckiej dotyczącej dziejów Pomorza i powiatu sławieńskiego jest bibliografia Herberta Spruta: Landes - und familiengeschichtliche. Bibliografie für Pommern. Drucke und Handschriften von Herbert Spruth, Neustadt 1965). Zawarte są w niej informacje o tekstach, które ukazały się do początku lat 60-tych XX w.


Prasa

Neue Hinterpommersche Zeitug , gazeta ukazywała się w Darłowie od 1879, od 1912 roku jako dziennik, w 1926 roku zmieniła tytuł na "Rügenwalde Zeitung" od 1909 roku ukazywał się comiesięczny dodatek "Aus der Heimat".

Schlawer Zeitung, [dziennik] 1887-1933 oraz comiesięczny dodatek do tego dziennika Heimatbeilage der Schlawer Zeitung, 1926-1933.
Na łamach dodatków do tych dzienników ukazywały się teksty o przeszłości i szeroko rozumianej kulturze powiatu sławieńskiego.

Schlawer Kreisblat [gazeta urzędowa powiatu sławieńskiego]1846 - 1935[?].

O prasie, która ukazywała się do 1945 roku na terenie powiatu sławieńskiego traktuje tekst M. Ott: Die Geschichte des Zeitungswesens im Kreis Schlawe [Historia prasy w powiecie sławieńskim] (w:) Historia i kultura Ziemi Sławieńskiej T. V. Studia nad dziejami wsi [materiały z międzynarodowej konferencji zorganizowanej przez Fundację "Dziedzictwo" w Jarosławcu w 2005 roku] pod red. Włodzimierza Rączkowskiego i Jana Sroki, Sławno 2006, s. 17-32 (obszerne streszczenie w języku polskim).
Z prasy z okresu sprzed 1945 roku warty zainteresowania jest m.in. miesięcznik wydawany w Szczecinie: Unser Pommerland wychodzący w latach 1912-1937 oraz Nowa seria 1982-1985.
Z periodyków powojennych warto odnotować: Aus der Heimat Rügenwalde. Kreis Schlawe - Pommern. Jahrbuch. Rocznik wydawany przez Karla - Heinza Rosenowa, syna założyciela darłowskiego muzeum. Na łamach rocznika, który ukazywał się w Rottenbergu w latach 1966-1992 publikowane były materiały o przeszłości ziemi sławieńskiej;
oraz miesięcznik Pommern. Zeitschrift für Kultur und Geschichte, poświęcony historii i kulturze Pomorza. Ukazywał się w latach 1963-2007.