Polskie powiaty mają ściśle określony zakres możliwości wykonawczych. Powiat ma za zadanie wykonywać określone wieloma ustawami zadania publiczne o ponadgminnym charakterze w zakresie edukacji publicznej oraz promocji i ochrony zdrowia. Powiat ma obowiązek także dbać o pomoc społeczną, prowadzić politykę prorodzinną, wspierać osoby niepełnosprawne. Do zadań powiatu należy organizowanie transportu zbiorowego oraz dbanie o drogi publiczne. Do obowiązków powiatu należy także wykonywanie zadań publicznych w zakresie kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami, a także kultury fizycznej i turystyki. Także powiat zajmuje się sprawami, które dotyczą geodezji, kartografii, katastru oraz gospodarki nieruchomościami. Polskie powiaty mają także za zadanie dbać o gospodarkę wodną, zajmować się administracją architektoniczno-budowlaną a także ochroną środowiska i przyrody. Powiaty muszą także sprawować pieczę nad rolnictwem, leśnictwem i rybactwem śródlądowym a także dbać o porządek publiczny i bezpieczeństwo obywateli. Do zadań powiatu należy ustalanie i nadzorowanie ochrony przeciwpowodziowej, w tym wyposażenie i utrzymanie powiatowego magazynu przeciwpowodziowego. Powiat dba także o ochronę przeciwpożarową i ma za zadanie zapobiegać innym nadzwyczajnym zagrożeniom życia, zdrowia ludzi a także środowiska. Powiat musi przeciwdziałać bezrobociu a także podejmować działania mające na celu aktywizację lokalnego rynku pracy. Do zadań powiatu należy także ochrona praw konsumenta oraz utrzymanie powiatowych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej a także obiektów administracyjnych. Do zadań powiatu należy także jego promocja, obronność a także współpraca z rozmaitymi organizacjami pozarządowymi. Do zadań publicznych powiatów należy także zapewnienie wykonywania określonych ustawowo zadań oraz kompetencji kierowników powiatowych służb, także inspekcji i straży. Ustawy mogą także określać inne zadania powiatu a także określać niektóre sprawy, które należą do zakresu działania powiatu, jako zadania z zakresu administracji rządowej, które wykonywane są przez powiat. Polskie powiaty mogą także na uzasadniony wniosek gminy zainteresowanej przekazać jej zadania z zakresy własnej działalności na warunkach, które muszą być ustalone w porozumieniu. Należy także przestrzegać tego, że zadania powiatu nie mogą naruszać zakresu, w jakim działają gminy. Najmniejszym powiatem ziemskim w Polsce pod względem powierzchni jest powiat bieruńsko-lędziński, natomiast najmniejszym powiatem grodzkim pod względem powierzchni jest miasto Świętochłowice. Pod względem liczby mieszkańców najmniejszym powiatem ziemskim jest powiat sejneński a najmniejszym powiatem grodzkim również pod względem liczby mieszkańców jest Sopot. Z kolei w kategorii najrzadziej zaludnionego powiatu ziemskiego wygrywa powiat bieszczadzki. Natomiast największym powiatem ziemskim ze względu na powierzchnię jest powiat białostocki a największym powiatem grodzkim również pod względem powierzchni jest Warszawa. Największym powiatem ziemskim, jeśli chodzi o liczbę mieszkańców jest powiat poznański a największym powiatem grodzkim w tej kategorii jest znowu Warszawa.

Powiat poznański leży w województwie wielkopolskim. Jest to największy pod względem liczby ludności powiat w Polsce. Siedzibą władz powiatu jest Poznań, który jest jednocześnie stolicą województwa. Powiat poznański wraz z Poznaniem tworzą aglomerację poznańską. Wystęują tu gminy miejskie Luboń i puszczykowi, gminy miejsko – wiejskie: Buk, Kostrzyn, Kórnik, Moszna, Murowana Gościna, Pobiedziska, Stęszew, Swarzędz; gminy wiejskie: Czerwonak, Dopniewo, Kleszczewo, Komorniki, Rokietnica, Suchy Las, Tarnowo Podgórne oraz miasta: Luboń, Puszczykowi, Buk, Kostrzyn, Kórnik, Moszna, Murowana Gościna, Pobiedziska, Stęszew, Swarzędz. W dwa tysiące dziewiątym roku teren powiatu zamieszkiwało trzysta piętnaście tysięcy sto pięćdziesiąt dziewięć osób. Gęstość zaludnienia wynosiła sto sześćdziesiąt pięć osób na jeden kilometr kwadratowy. Ponieważ na terenie powiatu znajduje się lotnisko Ławica i bardzo blisko jest do Poznania tereny powiatu są bardzo atrakcyjne dla inwestorów. To właśnie tu jest najwięcej podmiotów gospodarczych oraz dochody własne powiatu przypadające na jednego mieszkańca są najwyższe w kraju. Najwięcej jest tu podmiotów zajmujących się handlem i naprawami, obsługą nieruchomości i budownictwem, pośrednictwem finansowym i obsługą nieruchomości. Najwięcej firm w przeliczeniu na jednego mieszkańca jest w Poznaniu, Tarnowie Podgórnym, Suchym Lesie, Puszczykowie i Swarzędzu. Z powiatem poznańskim sąsiadują takie powiaty jak gnieźnieński, wrzesiński, śremski, kościański, obornicki, grodziski, szamotulski, nowotomyski, wągrowiecki oraz miasto Poznań. Powiat poznański leży na terenie pojezierza wielkopolskiego. Lasy zajmują powierzchnię ponad czterdziestu dwóch tysięcy hektarów a największe kompleksy leśne to Wielkopolski Park Narodowy, Rogaliński Park Narodowy, Puszcza Zielonka, Park Krajobrazowy „Promno” i jedenaście rezerwatów przyrody. Warto zwiedzić Zamek w Kórniku wraz z otaczającym go aborygenum, zespół pałacowo – parkowy w Rogalinie, drewniane kościółki w Kicinie, Rogaliku, Warzenicy. W Muzeum Rolnictwa w Szreniawie zgromadzono liczne eksponaty jak również w Muzeum przyrodniczym w Jeziorach, Muzeum „Pod Totemem” w Puszczykowi oraz skansen pszczelarski w Swarzędzu. Jest tu bardzo bogata baza turystyczna oferująca wypoczynek w hotelach, motelach, zajazdach, pensjonatach, na kwaterach prywatnych, kempingach i na polach namiotowych, w gospodarstwach agroturystycznych. Dla turystów, którzy nie wyobrażają sobie wypoczynku bez roweru można zaproponować Transwielkopolską Trasę Rowerową wiodącą od Poznania przez Środe Wielkopolską, Jarocin, Pleszew, Kalisz, Ostrów Wielkopolski, Ostrzeszów, Kępno do Siemianycz. Trasa prowadzi do najodleglejszych granic wielkopolski a jej pónocny odcinek ma blisko dwieście kilometrów. Przemierzenie całej trasy wymaga nie tylko odpowiedniej kondycji, ale przede wszystkim czasu. W ciągu kilku dni można spokojnie przejechać całą trasę korzystając z bazy noclegowej przygotowanej na trasie, nie trzeba martwić się wyżywieniem gdyż nie brakuje tu schronisk, hoteli i gospodarstw agroturystycznych.

Powiat częstochowski ma powierzchnię tysiąc pięćset dziewiętnaście kilometrów kwadratowych. Leży on w północnej części województwa śląskiego i jest największym powiatem tegoż województwa Zajmuje ponad dwanaście procent województwa śląskiego. Liczba mieszkańców wynosi około stu trzydziestu trzech tysięcy. Gminy na terenie tego powiatu to Blachownia, Dąbrowa Zielona, Janów, Kamienica Polska, Kłomnice, Koniecpol, Konopiska, Kruszyna, Lelów, Mstów, Mykanów, Olsztyn, Poczesna, Przymów, Rędziny i Starcza. Tereny powiatu częstochowskiego położone są na Wyżynie Krakowsko – Częstochowskiej. Powiat sąsiaduje z województwem łódzkim, województwem świętokrzyskim oraz śląskim. Około czterdziestu czterech tysięcy hektarów jest lasem. Przeważają tu lasy sosnowe. Miejscami panuje tu specyficzny mikroklimat, w którym doskonale się rozwijają różne gatunki flory i fauny. Warto wiedzieć, że we wsi Olsztyn znajduje się cmentarz – mauzoleum drugiej wojny światowej. Na cmentarzu tym spoczywają ofiary rozstrzelań przez oddziały SS : więźniowie, osoby cywilne, partyzanci i jeńcy. Stoją tu dwa pomniki upamiętniające te czasy. Miastem powiatowym jest Częstochowa, która jest dwunastym miastem w Polsce pod względem zajmowanej powierzchni i trzynastym pod względem liczby zamieszkującej to miasto ludności. To tu znajduje się bazylika i klasztor na Jasnej Górze, który jest głównym ośrodkiem kultu maryjnego na terenie naszego kraju. Jedna z wsi gminnych wieś Lelów położona jest na wschód od Częstochowy. Znajduje się tu nie tylko kościół parafialny p.w. św. Marcina który ocalał w cudowny sposób z pożaru na początku drugiej wojny światowej. Ocalał krzyż oraz kaplica. Lelów znany jest na całym świecie pośród żydów. To właśnie tu znajduje się grób cadyka Dawida Bidermana. Do grobu tego, co roku wędrują pielgrzymki chasydów z całego świata. Dzieje się tak corocznie na przełomie stycznia i lutego. W Lelowie jest również unikalny rynek, z którego każdego rogu odchodzą dwie ulice. Do innych atrakcji turystycznych można zaliczyć budynek straży granicznej w Trzepizurach, kościół p.w.. Świętej Trójcy w Koniecpolu, zespół kościoła parafialnego pw. Św. Marcina w Kłomnicach i cmentarz grzebalny, kościół pw. Św. Walentego i św. Wawrzyńca w Konopiskach, zamek w Olsztynie i mauzoleum w Olsztynie. Kiedyś w Olsztynie organizowano wspaniałe pokazy ogni sztucznych, ale zaniechano tych imprez. Jest to właściwie bardzo „spokojny” powiat. Całe życie skupia się w Częstochowie, które to miasto nastawione jest przede wszystkim na turystykę i z tego żyje przez cały rok. Tłumy turystów spotyka się o każdej porze roku bez względu na pogodę na Jasnej Górze. Aby ich obsłużyć do dyspozycji mają bardzo dużą bazę noclegową oraz żywieniową. W hotelach, zajazdach, motelach, schroniskach oraz w gospodarstwach agroturystycznych jest przygotowana nie tylko baza noclegowa, ale również gastronomiczna. Działa nawet w Olsztynie Juraskie Stowarzyszenie Turystyki Wiejskiej. Gospodarstwa agroturytyczne proponują różne atrakcje jak na przykład wycieczki po okolicy, przejażdżki konne, spływy kajakowe.

W Polsce mamy sześćdziesiąt pięć powiatów grodzkich, czyli miast na prawach powiatu. Tego typu miasto jest gminą, która ma status miasta a wykonuje zadania, jakie są nałożone na powiat. Władzę wykonawczą sprawuje tutaj prezydent miasta. Powiaty grodzkie, czyli miasta grodzkie nie są powiatami a jedynie gminami, do których zadań ze względu na ich specyfikę doszedł poszerzony zakres zadań. W konsekwencji nadania miastu praw powiatu rada miasta i prezydent miasta mają takie same zadania jak rada powiatu lub gminy oraz wójt lub starosta, rada nie wybiera organu wykonawczego i nie ma możliwości jego odwołania a radni składają ślubowanie według tekstu roty z artykułu dwudziestego trzeciego ustawy gminnej. W strukturze organizacyjnej miasta o statusie powiatu jest komisja bezpieczeństwa i porządku, która nie występuje w strukturze powiatu. Od pierwszego stycznia dwa tysiące trzeciego roku w Polsce mamy sześćdziesiąt pięć miast, które mają status powiatu grodzkiego. W województwie dolnośląskim są to Jelenia Góra, Legnica i Wrocław; w województwie kujawsko – pomorskim Bydgoszcz, Grudziądz, Toruń i Włocławek; województwo lubelskie to Biała Podlaska, Chełm, Lublin, Zamość; województwo lubuskie: Gorzów Wielkopolski i Zielona Góra; województwo łódzkie: Łódź, Piotrków Trybunalski i Skierniewice; województwo małopolskie: Kraków, Nowy Sącz i Tarnów; województwo mazowieckie: Ostrołęka, Płock, Radom, Siedlce i Warszawa; województwo opolskie – Opole; województwo podkarpackie: Krosno, Przemyśl, Rzeszów i Tarnobrzeg; województwo podlaskie: Białystok, Łomża i Suwałki; województwo pomorskie: Gdańsk, Gdynia, Słupsk, Sopot; województwo śląskie: Bielsko – Biała, Bytom, Chorzów, Częstochowa, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Jastrzębie – Zdrój, Jaworzno, Katowice, Mysłowice, Piekary Śląskie, Ruda Śląska, Rybnik, Siemianowice Śląskie, Sosnowiec, Świętochłowice, Tychy, Zabrze, Żory; województwo świętokrzyskie – Kielce; województwo warmińsko – mazurskie: Elbląg i Olsztyn; województwo wielkopolskie: Kalisz, Konin, Leszno i Poznań; województwo zachodniopomorskie: Koszalin, Szczecin i Świnoujście. Powiaty miejskie swoim obszarem zajmują teren większych miast. Miasta posiadające prawa powiatu liczą zawsze ponad sto tysięcy mieszkańców, mogą być dawnymi stolicami województw (sprzed pierwszego stycznia tysiąc dziewięćset dziewiątego roku). Warszawa uzyskała status miasta na prawach powiatu dwudziestego siódmego października dwa tysiące drugiego roku a Wałbrzych utracił prawa miasta na prawach powiatu pierwszego stycznia dwa tysiące trzeciego roku i został włączony do powiatu wałbrzyskiego. W dwa tysiące pierwszym roku miasta te przejęły dodatkowe zadania takie jak na przykład prowadzenie obsługi finansowej placówek rodzinnych, finansowanie stypendiów sportowych oraz wyróżnień dla zawodników, którzy osiągają wysokie wyniki sportowe, finansowanie policji i wiele innych. Do zadań prezydenta miasta należy miedzy innymi nadzór nad statutową działalnością jednostek pomocy społecznej to znaczy miejskich ośrodków pomocy społecznej.